از روز ازل روح مرا حُر تو کردی

                                                                       اندر دل من مِهر وَلا پُر تو کردی

آنوقت که نهان بودم و مأوا به مادر

                                                                       چند نکته ز آینده تذکر تو کردی

                  (استاد یعقوب قمری شریف آبادی، کتاب انسان کامل مرآت خفیه)

استاد عظیم معنوی «یعقوب قمری شریف آبادی»، همچون مهتاب آسمانی ست که پا در عرصه گیتی نهاد و از زیبایی سیرتش و لطافت و مهربانی قلبش، همراهانش را عاشق و دلباخته خود ساخته،  و قلب عاشقانش را هر دم از عشق پرجاذبه خود به لرزه در می آورد.

 

- شکرنامه

استاد عظیم معنوی «یعقوب قمری شریف آبادی»، همچون مهتاب آسمانی ست که پا در عرصه گیتی نهاد و از زیبایی سیرتش و لطافت و مهربانی قلبش، همراهانش را عاشق و دلباخته خود ساخته،  و قلب عاشقانش را هر دم از عشق پرجاذبه خود به لرزه در می آورد.

مکتب الزهراء جلسه­ ای است که از برپا شدن آن در محفل پرفروغ و منزل مقدس استادانم، به بهشتی جمیل و سرسبز مبدل شده که این بهشت از انوار تجلی­ بخش قلب عظیم استادم «یعقوب قمری شریف آبادی» و همچنین بانوی معصوم و پاکدلم «رقیه خاتون حیدری» رشد و نمو می­ کند، هنرهایی که همچون درختان پرثمر سر به آسمان کشیده، بخشندگی و مهربانی این بزرگواران به شاگردان مخلص و ارادتمندانشان می­ باشد که می­ گذارد از ثمرات آن درختان، هر چه خواهند بهره ­ای برند، و حال من بنده حقیر و مسلم ایشان، هر چه هنر و ادبیات و ارادت در خود می ­بینم، از کَرم و محبت بی­ پایان محبوبانم می­ باشد که بدون وجود گرم و محضر قدسی ایشان هیچ نیستم و ذره  ای بیش نخواهم بود .                   

                                                         (ارادتمند محفلشان فاطمه رضوانی­ پور)

                                                                                   ١٣٨٩/٢/٢۴

- سخنی در باب ماه رمضان از استاد پاکدامن مکتب الزهرا، خانم رقیه خاتون حیدری

رمضان ماه بسیار مباکی است که به واسطه ذکر و دعا و کمک به تهیدستان می توان خود را به خداوند رحمان نزدیک ساخت. رمضان ماه قرآن است، اما نباید تنها به ختم قرآن و بهره بردن از ثواب آن بسنده کرد که شناخت نسبت به قرآن و پیروی از فرامین انسان ساز آن فراتر از تلاوت قرآن می باشد. رمضان ماه خودسازی است و والاترین نیت به هنگام روزه گرفتن، پیدا کردن صراط انسانیت است و روزه حقیقی آن است که همه اعضای بدن از چشم و گوش و زبان و دست و پا گرفته تا عقل و قلب هم تحت فرمان خدا باشند و از گناه دور بمانند.

پس چه زیباست که تمام سعی ما در این ماه به ویژه سحرهای آن به تزکیه نفس و طهارت قلب در قعله ولایت ولی کامل بگذرد که شرط قبولی اعمال، ولایت است.

چاپ شده در نشریه داخلی مکتب الزهراء(س)، شماره هشتم، مرداد ١٣٨٨

خدا نورش را بر ما تمام کرده است

 

آنچه در این نوشتار می خوانید، شرح کامل رؤیای معنوی حجت الاسلام و المسلمین جناب آقای حسن رمضانی، استاد حوزه و دانشگاه، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی قم و شاگرد خاصّ علامه حسن زاده آملی در خصوص انتخاب حضرت آیت الله خامنه ای به عنوان رهبر انقلاب اسلامی است که به مناسبت سالروز این واقعه به یادماندنی، تقدیم خوانندگان ولایتمدار و دلباخته انقلاب می شود. این متن پس از تقریر فرمایشات استاد رمضانی در این باره، جهت چاپ و انتشار در رسانه های مختلف، به تأیید ایشان رسیده است.

برای اوّلین بار در تاریخ عالم اسلام برای صدیقه طاهره حضرت فاطمه زهرا(س) به دستور مبارک و صریح مقام معظم رهبری در شهرستان ساری، کنگره بین المللی بزرگداشت مقام و منزلت حضرت فاطمه(س) برگزار گردید و به همین مناسبت، علامه حسن زاده آملی - حفظه الله تعالی- کتاب «صحیفه نور» خود را به رهبر معظم انقلاب تقدیم نمودند و در نامه‏ای به محضر ایشان، رهبر معظم انقلاب را با تعابیری بسیار بلند ستودند. ایشان در این نامه می‏نویسد:

«بسم الله الرحمن الرحیم. این صحیفه نور موسوم به «فصّ حکمة عصمتیة فی کلمة فاطمیة‏»(1) به مناسبت تأسیس نخستین کنگره تجلیل و تکریم از عصمة الله الکبری و ثمرة شجرة الیقین و احسن منازل القرآن و بقیة النبوة و مشکوة الولایة و الامامة، حضرت فاطمه بنت‏ خاتم الانبیاء محمد مصطفی صلی الله علیه و آله که به فرمان همایون و خجسته رهبر عظیم الشأن کشور بزرگ جمهوری اسلامی ایران، جناب آیت الله معظم خامنه‏ای کبیر ـ متع الله الاسلام والمسلمین بطول بقائه الشریف ـ در ساری مازندران ایران برگزار می‏شود. با سلام و تحیت ‏خالصانه و ارائه ارادت بی‏پیرایه و درود نوید جاوید، به حضور آن قائد ولی وفی و رائد سائس وفی، مصداق بارز «نرفع درجات من نشاء»(2) تقدیم می‏گردد، و عرض می‏شود «یا ایها العزیز جئنا ببضاعة مزجاة. دادار عالم و آدم، همواره سالار و سرورم را سالم و مسرور دارد. حسن حسن‏زاده آملی ـ 14/6/1376.»(3)

اینها تعابیری بود که ایشان در مورد رهبر عزیز انقلاب به کار بردند و البته در آن زمان خیلی ها نتوانستند این ستایش را تحمل کنند و به ایشان خرده گرفتند. بنده خدمت ایشان عرض کردم که بسیاری از آقایان این تمجید جنابعالی را برنتافتند و شما را سرزنش نمودند. ایشان فرمودند: «کاری که مقام معظم رهبری راجع به برگزاری کنگره صدیقه طاهره انجام دادند، کار کوچکی نبود و من به جهت این اقدام که بسیار شایسته و بدیع بود، این القاب را در خصوص ایشان به کار بردم. بسیار هم خوب و به جا به کار بردم و از نظر بنده هیچ مشکلی ندارد.»

خدمت ایشان عرض کردم: باور بفرمایید اجر و پاداش این شش عنوانی که برای این سید مظلوم به کار بردید، یک طرف، و اجر و پاداش تألیف کتاب «فصّ حکمة عصمتیة فی کلمة فاطمیة» هم یک طرف. حضرت صدیقه طاهره(س) نیازی به نوشته من و شما ندارد؛ اما الآن زمانه نیاز داشت که شما این القاب را برای رهبر انقلاب به کار ببرید. به کار بردن این عناوین برای مقام معظم رهبری توسط کسی که اصلاً رنگ سیاسی ندارد و از تعین های حزبی مبرا است و در اوج قله علم و فضیلت نیز قرار دارد، بسیار مؤثر و به جا بود. ایشان از این ارزش گذاری بنده خیلی خوشش آمد.

به مناسبت همین قضیه، خدمت ایشان عرض کردم: آقا جان! قریب 10 سال پیش رؤیایی را دیده بودم و به شما نگفتم. اما الآن چون وقت آن پیش آمد، خدمتتان مطرح می کنم:

تابستان سال 67 بود. در عالم رؤیا دیدم که به منزل شما آمده ام. وقتی وارد فضای اتاق شدم، مشاهده کردم که جلوی اتاق خصوصی شما پرده ای قرار دارد و چون نمی خواستم سرزده وارد شوم، «یا الله» گفتم و شما از داخل اتاق خود جواب دادید: شما هستید حسین؟ گفتم: نه، حسن هستم. در همان وقت، پرده اتاق خصوصی تان کنار رفت و دیدم که شما با حالتی معنوی رو به آسمان و پشت به زمین دراز کشیده اید. در عالم رؤیا با خود گفتم: به به! چه حالتی! مانند حالت تلقی الهام است! پیامبران این گونه حقایق را می گرفتند؛ پشت به زمین و زمینیان و کثرات و رو به عالم وحدت. بعد شما تعارف کردید که بفرمایید داخل. ناگهان دیدم که شما از آن حالت درآمده اید و نشسته اید. در بدو ورود با انگشت به طرف من اشاره کردید و فرمودید: «یَأبَی اللهُ إلا أن یُتِمَّ نُورَه؛ خداوند ابا دارد، مگر اینکه نور خودش را تمام کند.» در آن لحظه نفهمیدم که شما با بیان این جمله چه می خواهید بگویید. در همین اثنا، کارت پستالی از جیبتان بیرون آوردید و به من دادید. بنده کارت پستال را باز کردم و دیدم عکس سیدی نورانی و پیر و کهنسال در یک طرف آن، و در طرف دیگر هم تصویر سیدی میان سال نقش بسته است. البته فضای اتاق به گونه ای بود که هر قدر دقت کردم تا بفهمم این عکس ها متعلق به چه کسانی است، متوجه نشدم. اما اینکه اینها در یک کارت پستال با هم چاپ شده بودند، دلالت بر این داشت که آن دو با هم پیوند و اتصال برقرار کرده اند. هنگام مشاهده آن دو عکس، همواره این جمله شما به ذهنم خطور می کرد که: «یَأبَی اللهُ إلا أن یُتِمَّ نُورَه.» در همین حالت بودم که از خواب بیدار شدم.

در آن زمان معنای این رؤیا را اصلاً نفهمیدم. آن ایام حضرت امام(س) هنوز در قید حیات بودند.

مدتی گذشت تا اینکه چهاردهم خردادماه سال 68 حضرت امام خمینی(س) رحلت نمودند. شب پانزدهم بود که جلسه مجلس خبرگان به منظور انتخاب رهبری شایسته برگزار شد. نزدیک ساعت هشت شب بود و من به دیوار اتاق تکیه داده بودم و به جهت مصیبتِ وارده چشمانم اشک آلود بود. منتظر بودم که ببینم مجلس خبرگان قضیه رهبری را به چه سرانجامی می رساند. ساعت هشت هنگامی که اخبار را از رادیو شنیدم و قضیه رهبری مقام معظم رهبری را اعلام کردند، بی اختیار فکرم به رؤیایی که در تابستان سال 67 دیده بودم، منتقل شد و جمله «یَأبَی اللهُ إلا أن یُتِمَّ نُورَه» و تمثال آن دو سید کهنسال و میان سال که به یکدیگر پیوند خورده بودند، به ذهنم خطور کرد. در اینجا بود که تعبیر خوابم را فهمیدم و با خود گفتم: آن سید کهن سال حاج آقا روح الله بود و این سید میان سال سید علی آقا است و خداوند با ولایت ایشان، نورش را بر ما تمام کرده است. سپس بلند شدم و اشک هایم را پاک نمودم. از آن هنگام به بعد، هرگاه به تصویری از حضرت امام(س) که به همراه تمثال آیت الله خامنه ای، است نگاه می کنم، به یاد آن رؤیا می افتم.

وقتی این خواب را برای علامه حسن زاده آملی نقل کردم، ایشان فرمودند: آقا! خواب بسیار مهمی است، حتماً آن را با تمام خصوصیاتش یادداشت کنید. در همین اثنا بود که زنگ درب خانه شان به صدا در آمد. استاد رفتند تا درب را باز کنند. دیدم هنگام بازگشت لبخندی بر لب دارند و فرمودند: آقا مجتبی خامنه ای، پسر آقا آمده است. خوابتان را برای ایشان هم تعریف کنید... .

 

تهیه و تنظیم: علی نعیم الدین خانی

(برگرفته از نشریه تجلی، سال هفتم، شماره 62، خرداد ماه 1390)

پی نوشت ها:

1. بنا بر بیان خود مؤلف محترم، این اثر به عنوان مستدرک و متمم کتاب فصوص الحکم شیخ اکبر محی الدین طائی حاتمی، در طی بیست و دو موضوع در قالب نوزده فصل به رشته تحریر درآمده است.

2. سوره یوسف، آیه 76.

3. به نقل از: پایگاه اطلاع رسانی حوزه (www.hawzah.net)، بخش مجلات، ماهنامه مبلغان، دی و بهمن82، ش 49.

 

خدا نورش را بر ما تمام کرده است, حجت الاسلام و المسلمین جناب آقای حسن رمضانی, استاد حوزه و دانشگاه, عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی قم, علامه حسن زاده آملی, صحیفه نور,فاطمه(س) ,رهبر معظم ,صدیقه طاهره ,کنگره بین المللی ,مقام معظم رهبری ,شهرستان ساری, رهبر انقلاب ,حسین,حسن,حضرت امام خمینی(س) ,حاج آقا روح الله ,آیت الله خامنه ای,آقا مجتبی خامنه ای, پسر آقا

 

 

رسالتی دیگر

رسول مکرم اسلام(ص) بیش از چهارده قرن پیش، با آوردن معجزه بزرگی چون قرآن کریم به هدایت بشریت مبعوث شد تا حقیقت رسالت را به یکایک مسلمانان تعلیم دهد و هر مسلمانی را رسولی معرفی کند برای مبارزه با ظلم ظاهری و باطنی. و اینک که انقلاب اسلامی به برکت رهبری های حکیمانه مقام معظم رهبری و همت ملت غیور ایران، تجلیگاه ندای اسلام ناب محمدی و حقایق و معارف قرآنی گردیده، رسالت سنگین ابلاغ اسلام راستین را بر عهده دارد و این وظیفه ای است خطیر بر عهده یکایک ما ایرانیان مسلمان تا ضمن دفاع از کیان و آیین الهی خویش، پیام آور صلح و مهربانی و ایستادگی و آزادگی برای جامعه بشری باشیم.

آنچه امروزه در کشورهای شمال آفریقا و یا منطقه خاورمیانه و به طور خاص در لبنان و فلسطین رخ داده، نشانگر آن است که این ندای آسمانی به گوش ملل مستضعف و آزادی خواه جهان رسیده و آوای بیداری، گوش اندیشه و جان جهانیان را خوش نواخته است؛ چنانکه آوای رهایی از اسارت استعمارگران، از بلندای قدس شریف به گوش همگان می رسد و فریاد حق طلبی ملت مظلوم فلسطین، خون عدالت طلبان را به جوش آورده و دیده بصیرت دوستداران صلح و دوستی را سرمه بیداری کشیده است.

اما آنچه در این برهه از زمان بر نخبگان و دلسوزان فرهنگی و اندیشمندان و عارفان اسلامی فرض و لازم می نماید، توجه به این نکته مهم است که این بیداری اسلامی، گام نخست حرکت جهانی انقلاب ما است و در گام بعد شایسته است به تعمیق و گسترش دست مایه های معنوی و روحی اسلام در ابعاد مختلف زندگانی بشر اندیشید و بسط عدالت اجتماعی را تنها مقدمه تحقق این آرمان بلند دانست؛ یعنی ساختن انسانی الهی و متخلق به اخلاق الله. آنچه تا کنون برای ما حاصل شده، صدور انقلاب است و از این پس بایسته است که علاوه بر اهتمام به صدور پیام انقلاب به دیگر ملل دنیا، مقصود اصلی قیام الهی ملت ایران را که همان تحقق عینی توحید و انسان توحیدی است، به گوش جان بشریت برسانیم و این آرمان متعالی محقق نخواهد شد، مگر با وفاق ملی و اهتمام نخبگان و دلسوزان فرهنگی و معنوی این کشور. باشد تا به مدد رحمانی، روح انسان تمدن زده امروزی از اسارت مادیت رهیده و به آسمان بلند فضیلت، مهرورزی، انسانیت، عشق و معرفت راستین بار یابد.

آری، هدف اصلی و رسالت دیگر انقلاب امام، نیل عملی به معرفت الله و تزکیه و تربیت انسان بر اساس توحید حقیقی است که بنیادی ترین مقصد و مقصود جمهوری اسلامی به شمار می رود؛ «رسول اکرم و سایر انبیا نیامدند که اینجا حکومت تأسیس کنند، مقصد اعلا این نیست؛ نیامدند که اینجا عدالت ایجاد کنند، آن هم مقصد اعلا نیست، اینها همه مقدمه است. تمام زحمت ها[یى‏] که اینها کشیدند، چه از حضرت نوح گرفته، از حضرت ابراهیم گرفته تا آمده است اینجا به رسول اکرم رسیده است، تمام مشقت هایى که کشیدند و کارهایى که کردند، مقدمه یک مطلب است و او، معرفى ذات مقدس حق [است.] کتاب هاى آسمانى هم، [که‏] بالاترینش کتاب قرآن کریم است، تمام مقصدش همین است که معرفى کند حق تعالى را با همه اسما و صفاتى که دارد.» (1)

خط مشی های اصولی و بنیادین انقلاب که در سخنان ماندگار و حکیمانه امام و رهبری همواره مورد تأکید قرار گرفته، مسیر توسعه فرهنگی، سیاسی و اقتصادی را برای رهروان صدیق و مسئولان خدمتگزار انقلاب هموار نموده و بدان رنگ و بوی معنوی و توحیدی بخشیده است. امید است که در ماه شریف رمضان که ماه قرآن و تحکیم پایه های ایمان است، بر میزان شناخت و بصیرت خود بیفزاییم و در این رسالت خطیر نیز با هوشیاری کامل ایفای وظیفه کنیم و با استعانت از امدادهای رحمانی و سرمایه گذاری در امر تزکیه و تربیت نفوس، روح انقلاب امام را بر کالبد خفته بشر امروزی بدمیم و آوای بهشتی توحید عینی و عملی را از ایران زمین به گوش دل جهانیان برسانیم.

نویسنده: علی خانی

(برگرفته از نشریه تجلی، سال هفتم، شماره 64، مرداد 1390)

 

پی نوشت:

1. صحیفه امام، ج 2، ص 409.

 

رسالتی دیگر, رسول مکرم اسلام(ص),مقام معظم رهبری ,ملت غیور ایران,مسلمانان,قرآن کریم ,اسلام ناب محمدی, رسول مکرم اسلام(ص) ,مقام معظم رهبری ,ملت غیور ایران,مسلمانان,قرآن کریم ,اسلام ناب محمدی

 

 

قالب های شعری در دیوان امام

درآمد

یکی از عللی که باعث می شود شاعر به هنگام سرودن شعر، از قالب های متعدد بهره ببرد، تنوع موضوعات است؛ چنان که از دیرباز مرسوم بوده، شاعران مطالبی را که رنگ مدح و توصیف داشته، معمولاً در قالب قصیده می سرودند و مطالب عرفانی را بیشتر در قالب غزل یا مثنوی، و نصایح و اندرزهای اخلاقی را غالباً به صورت قطعه یا رباعی عرضه می کردند.

اشعار امام خمینی(س) نیز از این قاعده جدا نیست. از همین رو، در دیوان شعری امام با قالب های گوناگونی مواجه می شویم. در این نوشتار، به اختصار به معرفی قالب های شعری به کار رفته در دیوان اشعار معمار کبیر انقلاب، حضرت امام خمینی(س) می پردازیم.

1. مُسمّط

دو مُسمّط مُخَمّس از امام خمینی(س) به یادگار مانده است؛ یکی در توصیف بهاران و مدح حضرت ولی عصر(ع) که به مناسبت تقارن میلاد مسعود آن بزرگوار با عید باستانی نوروز سروده شده است؛ دیگری، مسمط حدیث دل است که مضمونی عرفانی دارد.

2. ترجیع بند

در دیوان اشعار امام، یک ترجیع بند با نام «نقطه عطف» و بیت گردان «این نقطه عطف راز هستی/ برگیر ز دوست جام مستی» در هفت بند کوتاه آمده است. امام در این ترجیع بند با درخواست شراب و گشوده شدن خم می، از خواننده اشعار خود می خواهد که چون طفل دبستان اندرزهای عرفانی او را گوش دهد. امام به همین ترتیب، هر بندی را به موضوعی معنوی، اختصاص داده و چون پیری جهان دیده با زبانی عاشقانه به رازگشایی از اسرار همت می گمارد.

3. قصیده

مطابق آنچه در دیوان اشعار امام آمده، سه قصیده از ایشان به دست ما رسیده است: قصیده «نورین نیرین» در مدح حضرت زهرا و فاطمه معصومه(س)، قصیده «بهاریه انتظار» و قصیده ای در مدح حضرت ولی عصر(ع). سبک امام در قصیده سرایی، تلفیقی از سبک عراقی و خراسانی است؛ هرچند سبک خراسانی در قصاید ایشان غلبه دارد. گفتنی است که در قصیده نخست، اسرار و لطایف نابی در منزلت عرفانی و شخصیت معنوی زهرای اطهر و معصومه اهل بیت(س) آمده که به روشنی بیانگر نگرش والای امام به جایگاه عرفانی زن می باشد.

4. غزل

بیشترین اشعار امام(س)، در قالب غزل سروده شده است. در دیوان ایشان، 149 غزل آمده که عموماً عرفانی و اخلاقی است. اولین غزلی که از امام منتشر شد، غزل معروف «چشم بیمار» بود که سراینده، حلاج وار حقایق را در آن هویدا نموده و تنها راه نجات خویش را بت میکده (انسان کامل) دانسته است.

نکته قابل توجه این است که غزلیات امام(س) در بیان اسرار عرفانی و حقایق باطنی، جایگاهی بس والا دارد و شایسته است که عرفان پژوهان و شیفتگان ولایت و معنویت، نگاه ویژه ای به اشعار عرفانی امام داشته باشند. متأسفانه هنوز شرحی شایسته بر دیوان نغز روح الله نگاشته نشده و ظرایف اندیشه های عرفانی امام(س) همچنان در پرده اشعار و قافیه و ردیف ابیات پنهان مانده است.

5. رباعی

غالب رباعیات امام، موضوعی عرفانی دارند و بخشی نیز به بیان مطالب اخلاقی و اجتماعی اختصاص یافته و اندکی هم به مباحث سیاسی پرداخته است و در مجموع، تعداد آنها به 117 رباعی می رسد. این رباعیات، در عین سادگی سرشار از مضامین بلند و آموزه های راهگشای عرفانی و اخلاقی است.

6. سایر اشعار

بقیه اشعار موجود در دیوان امام خمینی(س)، در قالب هایی چون قطعه یا تک بیتی ارائه شده که مشتمل بر موضوعات گوناگون است.

نویسنده: علی خانی

(برگرفته از نشریه تجلی، سال هفتم، شماره 65، سال 1390)

 

قالب های شعری در دیوان امام, قالب قصیده ,شاعران,سرودن شعر,غزل,مثنوی,نصایح,رباعی,قطعه, اشعار امام خمینی(س) ,دیوان شعری امام, قالب قصیده ,شاعران,سرودن شعر,غزل,مثنوی,نصایح, رباعی,قطعه,اشعار امام خمینی(س) ,دیوان شعری امام

 

 

 

بر ساحل آرامش

درآمد

یکی از نیازهای همگانی بشر، آرامش در زندگی فردی و اجتماعی است. با وجود پیشرفت انسان در عرصه های گوناگون مادی و رفاهی، متأسفانه از ثبات روانی و آسودگی روحی دور شده و بیش از پیش موجبات پریشانی خاطر و جان او فراهم گردیده است؛ در حالی که آدمی برای دست یافتن به قله های انسانیت و تخلق به فضایل معنوی و داشتن یک زندگی توأم با نیکی و خوش بختی، نیازمند اطمینان قلبی و آرامش روانی است.

 

با توجه به حاکمیت نگرانی و اضطراب بر زندگی انسان کنونی و اهمیت آرامش در مسیر کمال انسانی، این نوشتار را به موضوع آرامش اختصاص داده ایم.

مفهوم آرامش

آرامش که در برابر اضطراب و دلهره به کار مى رود، به حالت و صفت روانى و قلبى خاص گفته مى شود که از آن به عنوان: آسودگى خاطر، ثبات و طمأنینه یاد می گردد. به آرامشِ خاطری که بعد از بی تابی و اضطراب حاصل می شود، اطمینان گویند.(1) گفتنی است که آرامش در دو سطح فردى و اجتماعى قابل بررسى است و از دیدگاه اجتماعی به آن «امنیت» می گویند. در قرآن کریم، از آرامش با واژگانی چون: اطمینان، تثبیت فؤاد، ثبات، ربط قلوب، سکینه و عدم خوف و حزن نام برده شده است.(2) در حکایت است که بوذرجمهر گفت: از استاد خود پرسیدم که در دنیا از خدا چه خواهم که همه چیز را خواسته باشم؟ گفت: سه چیز: تندرستی، توانگری و ایمنی.(3)

اسباب آرامش

1. ایمان و تقوا: اولیای رحمانی و بندگان صالح الهی به برکت خداباوری و تقوا، به چنان آرامشی دست یافته اند که دیگر از هیچ چیزی نمی هراسند و حتی در عرصه مشکلات و سختی ها، گردی از اندوه و غم بر چهره ای آنان نمی نشیند؛ «آگاه باشید که بر دوستان خدا نه بیمى است و نه آنان اندوهگین مى‏شوند؛ آنان که ایمان آورده و پرهیزکارى ورزیده‏اند.»(4)

 

وقتی به تکالیف و وظایف خود قیام می کنیم و آداب و دستورات دینی را رعایت می نماییم و خویشتن را به لباس عبودیت و تقوا زینت می بخشیم، خداوند نیز آرامش را بر جانمان حاکم می کند و ما را در دنیا و آخرت از برکات این نعمت بزرگ بهره مند می سازد؛ «در آن روز، یاران ـ جز پرهیزکاران ـ بعضى‏شان دشمن بعضى دیگرند. اى بندگان من، امروز بر شما بیمى نیست و غمگین نخواهید شد. همان کسانى که به آیات ما ایمان آورده و تسلیم بودند.»(5)

 

2. انفاق: انفاق و کمک به دیگران، پلی است به سوی آرامش واقعی. وقتی در راه خدا و برای خدا انفاق می کنید، به نوعی آسودگی درونی دست می یابید که انسان بخیل یا ریا کننده از آن بی بهره است و حظی از آن نمی برد. ضمن اینکه انفاق کننده، در آخرت نیز نتیجه این نیکی و احسان خود را خواهد دید. از نگاه قرآن، انفاق پنهان و آشکار، سبب آرامش انفاق گران می شود؛ «کسانى که اموال خود را شب و روز، و نهان و آشکارا، انفاق مى‏کنند، پاداش آنان نزد پروردگارشان براى آنان خواهد بود؛ و نه بیمى بر آنان است و نه اندوهگین مى‏شوند.»(6)

 

3. ذکر الهی: آنچه در تندباد حوادث روزگار، مایه آسایش بدن و آرامش دل است، یاد خالصانه خدا است و آنچه دل پریشان انسان امروزی را به ثبات و آسودگی می رساند و بر ساحل آرامش او را از هر گزندی ایمن می دارد، ذکر و یاد کسی است که سرچشمه نیکی ها و سرمنشأ همه مهربانی ها است؛ «همان کسانى که ایمان آورده‏اند و دل هایشان به یاد خدا آرام مى‏گیرد. آگاه باش که با یاد خدا دل ها آرامش مى‏یابد.»(7)

یکی از بارزترین و اثربخش ترین اذکار، قرآن کریم است که تلاوت آن و توجه به معانی انسان سازش، آثار فراوانی را به ارمغان می آورد که از آن جمله، آرامش ماندگار است. آن زمان که قرآن می خوانی، روحت از گرد و غبار دنیا پاک می شود، قلبت همدم و مونس واقعی خود را می یابد، فکر و جانت به لطافتی دیگر می رسد، فاصله میان تو و خدا کاسته می شود، دلت به یاد محبوب و دوست راستین آرام می گیرد و بر ساحل آرامش گامی می نهی.

عامل سلب آرامش

وابستگی به مظاهر فریبنده دنیا، عامل اصلی گرفتار شدن به آتش دوزخ و سرمنشأ همه گمراهی ها و پریشانی ها است. دلبستگی منفی به جلوه ها و سرگرمی به لذت های زودگذر دنیایی، نقطه شروع اضطراب آدمی است. دنیا مانند مردابی است که روی آن به گل های نیلوفر آراسته شده و دیدن این زیبایی آرامشی موقتی در وجود انسان پدید می آورد و حال آنکه در درون خود جز هلاکت و عذاب جانکاه چیزی ندارد و یا بسان مار خوش خط و خالی است که لمس کردن آن، دلپذیر است؛ اما سم آن کُشنده.

مهم ترین دلیل سلب آرامش از روح و کالبد آدمی، دل خوشی و دلبستگی غافلانه او به دنیا و مظاهر فریبای آن است و عواملی چون: همنشینی با دوستان بد، داشتن آرزوهای طولانی و یا شهوت و خشم نیز ریشه در همین علت اساسی دارد؛ «سرآمد همه گناهان، دوستی دنیا است.»(8)

نویسنده: علی خانی

(برگرفته از نشریه تجلی، سال هفتم، شماره 68، آذر 1390)

پی نوشت ها:

1. ترجمه مفردات راغب، ذیل واژه طمن.

2. دائره المعارف قرآن کریم، ذیل مدخل آرامش.

 3. جنگ جوان، محمود اکبری، ص 127.

4. یونس/ 62 ـ 63.

 5. زخرف/ 67 ـ 68.

6. بقره/ 274.

 7. رعد/ 28.

8. الکافی، ج 2، ص 315، ح 1، امام صادق(ع).

 

 

بر ساحل آرامش,شهوت و خشم,عامل سلب آرامش,گمراهی,قرآن,آرامش دل ,ذکر و یاد ,انفاق: ,ذکر الهی: ,ایمان و تقوا: ,اسباب آرامش,غم,اندوهگین,قرآن کریم,نیکی